Kağıt havlu, özellikle mutfak ve banyo gibi alanlarda günlük hayatın en sık kullanılan pratik ürünlerinden biri. Bir şey döküldüğünde, ellerimizi kurularken veya hızlıca bir yüzeyi temizlerken birkaç yaprak kağıt havlu almak oldukça kolay.
Kağıttan üretildiği için de çoğu zaman plastik ürünlere göre daha çevre dostu olduğu düşünülüyor.
Ancak sürdürülebilirlik açısından bir ürünü değerlendirirken yalnızca hangi malzemeden üretildiğine bakmak yeterli değil. Ürünün üretiminden kullanım süresine, tekrar kullanılıp kullanılamadığından kullanım sonrasındaki atık sürecine kadar bütün yaşam döngüsünü değerlendirmek gerekiyor.
Peki kağıt havlu hakkında doğru bilinen yanlışlar neler?
Yanlış 1: Kağıttan yapılıyorsa çevre dostudur
Kağıt, plastik gibi fosil kaynaklı bir malzeme olmaması nedeniyle daha çevreci bir seçenek olarak görülebilir. Ancak kağıt havlunun çevresel etkisini yalnızca “kağıttan üretiliyor” diyerek değerlendirmek doğru değil.
Kağıt havlu üretiminde selülozun elde edilmesi, kağıt üretimi, enerji kullanımı, su kullanımı, ürünün paketlenmesi ve taşınması gibi farklı aşamalar bulunuyor.
Bir yaşam döngüsü değerlendirmesinde kağıt havluların çevresel etkileri incelendiğinde; selüloz üretimi, elektrik kullanımı, kağıt üretimi ve kullanım sonrasındaki bertaraf süreçlerinin çevresel etkiler üzerinde önemli rol oynadığı görülüyor.
Dolayısıyla:
Kağıt olması = çevresel etkisinin olmadığı anlamına gelmez.
Burada asıl soru, bir ürünün hangi malzemeden yapıldığından çok ne kadar süre kullanıldığı ve ne sıklıkla tüketildiği olmalı.
Yanlış 2: Kağıt havlu sadece küçük bir kağıt parçasıdır, oluşturduğu atık önemsizdir
Tek bir kağıt havlu gerçekten küçük görünebilir.
Fakat kağıt havlu zaten tek kullanımlık bir ürün olduğu için her kullanımda yeni bir parça tüketiliyor.
Mutfakta bir gün içerisinde birkaç kez kullanıldığında birkaç yaprak olabilir. Ancak bu alışkanlık her gün tekrarlandığında haftalar, aylar ve yıllar içinde ciddi miktarda atık ortaya çıkıyor.
ABD Çevre Koruma Ajansı'nın verilerine göre 2018 yılında ABD'de kağıt havlu ve mendilleri de kapsayan “tissue paper and towels” kategorisinde yaklaşık 3,79 milyon ton atık oluştu. EPA, bu kategoride anlamlı bir geri dönüşüm oranı tespit etmediğini belirtiyor.
Burada önemli olan tek bir kağıt havlunun büyüklüğü değil:
Aynı tek kullanımlık davranışın her gün milyonlarca kez tekrarlanması.
Yanlış 3: Kağıt havlu kullanıldıktan sonra geri dönüşüme atılabilir
Kağıt ürünlerinin önemli bir bölümü geri dönüştürülebilir. Bu nedenle kağıt havluların da diğer kağıtlarla aynı şekilde geri dönüşüm kutusuna atılabileceği düşünülebiliyor.
Ancak kağıt havluların kullanım sonrasında durumu farklı.
Kullanılmış kağıt havlular genellikle yiyecek, yağ, temizlik ürünleri veya başka maddelerle kirlenebiliyor. Ayrıca lifleri zaten kısa kullanım ve emicilik amacıyla tasarlanmış oluyor.
ABD EPA verilerinde kağıt havluların bulunduğu tissue/towel kategorisi için anlamlı bir geri dönüşüm oranı raporlanmıyor.
Bu nedenle “kağıttan yapılıyor, o halde her kullanılmış kağıt havlu geri dönüştürülebilir” düşüncesi doğru değil.
Geri dönüşüm elbette önemli. Ancak burada daha temel bir yaklaşım var:
Geri dönüştürmeye çalışmadan önce gereksiz atığı azaltmak.
Yanlış 4: Kağıt havlu kullanmak, yeniden kullanılabilir bez kullanmaktan her zaman daha çevrecidir
Bu konuda tek bir ürün için her koşulda geçerli bir sonuç vermek doğru olmaz. Çünkü yeniden kullanılabilir bir bezin de üretiminde kaynak kullanılır ve yıkama sırasında su ve enerji tüketilir.
Ancak yeniden kullanılabilir ürünlerin önemli avantajı, aynı ürünün çok sayıda kullanım için değerlendirilmesidir.
Yaşam döngüsü çalışmalarında yeniden kullanımın çevresel etkileri azaltabileceği gösteriliyor. Örneğin pamuklu rulo havlular üzerine yapılan bir çalışmada, kullanım sayısının artırılmasının iklim ve su tüketimi üzerindeki etkileri azaltabildiği bulundu.
Buradaki temel fark şu:
Kağıt havlu: Kullan → At → Yenisiyle değiştir
Yeniden kullanılabilir bez: Kullan → Temizle → Tekrar kullan
Dolayısıyla sürdürülebilirlik açısından önemli olan yalnızca malzeme değil, ürünün kullanım ömrü.
Yanlış 5: Kağıt havlu olmadan mutfakta temizlik yapmak zor
Kağıt havlunun en büyük avantajlarından biri pratikliği.
Mutfakta su döküldüğünde veya tezgâhı hızlıca silmek gerektiğinde elinizin altında olması oldukça kolay.
Ancak aynı pratikliği tekrar kullanılabilir bir bezle de sağlayabilirsiniz.
Özellikle yüksek emiciliğe sahip bezler, mutfakta dökülen sıvıları almak, tezgâhı silmek ve günlük temizlikte kullanılmak üzere değerlendirilebilir.
Going ZEERO'nun doğal selülozdan üretilen su emici bezleri bu amaçla kullanılabilecek yeniden kullanılabilir alternatiflerden biri.
Böylece her küçük temizlik ihtiyacında yeni bir kağıt havlu koparmak yerine, aynı bezi temizleyip yeniden kullanabilirsiniz.
Yanlış 6: Bir bez kullanmak daha fazla temizlik ve bakım gerektirdiği için sürdürülebilir değildir
Yeniden kullanılabilir bir ürünün yıkanması ve kurutulması gerektiği doğru.
Ancak bu, ürünün sürdürülebilirlik açısından otomatik olarak dezavantajlı olduğu anlamına gelmiyor.
Asıl değerlendirilmesi gereken, bir ürünün kaç kez kullanılabildiği ve bu kullanım sayısının üretim ve bakım kaynaklarını nasıl dengelediği.
Yeniden kullanım üzerine yapılan yaşam döngüsü araştırmaları da kullanım sayısının artırılmasının çevresel etkileri azaltmada önemli bir faktör olduğunu gösteriyor.
Bu nedenle yeniden kullanılabilir bir bezi kullanırken amaç:
- gereğinden fazla yıkamamak,
- kullanım talimatlarına uygun temizlemek,
- tamamen kurumasını sağlamak,
- mümkün olduğunca uzun süre kullanmak.
Böylece yeniden kullanımın avantajından gerçekten yararlanabiliriz.
Yanlış 7: “Kağıt havlu doğal, plastik ürünler yapay; o halde kağıt havlu her zaman daha iyi”
Sürdürülebilirlikte malzeme karşılaştırmasını yalnızca “doğal” ve “yapay” şeklinde yapmak yanıltıcı olabilir.
Kağıt havlu için ağaçların yetiştirilmesi, selülozun işlenmesi, kağıt üretimi, enerji ve su kullanımı gibi aşamalar bulunuyor. Bir yaşam döngüsü değerlendirmesinde kağıt havlu üretiminin çevresel etkilerinde özellikle pulp/selüloz üretimi, elektrik ve yakıt kullanımının önemli olduğu belirtiliyor.
Bu nedenle:
“Doğal kaynaklı” olmak, “çevresel etkisi yok” anlamına gelmez.
Daha doğru yaklaşım, ürünün tüm yaşam döngüsünü değerlendirmek ve mümkün olduğunda tek kullanımlık tüketimi azaltmak.
Peki kağıt havlu yerine ne kullanılabilir?
Kağıt havlu kullanımını azaltmanın en basit yollarından biri, günlük temizlikte yeniden kullanılabilir ve emici bezlere geçmek.
Özellikle mutfakta:
- Dökülen suyu almak,
- Tezgâhı silmek,
- Yüzeyleri temizlemek,
- Günlük küçük temizlikleri yapmak
için tekrar kullanılabilir bezler tercih edilebilir.
Going ZEERO'nun doğal selülozdan üretilen su emici bezleri, kağıt havlu kullanımını azaltmak isteyenler için pratik bir alternatif sunar.
Kullanım sonrasında temizlenip yeniden değerlendirilebildiği için her temizlikte yeni bir ürün tüketmek yerine aynı ürünü defalarca kullanmak mümkün olur.
Buradaki amaç kağıt havluyu hayatımızdan bir günde tamamen çıkarmak zorunda olduğumuzu söylemek değil.
Asıl amaç, her gün otomatik olarak yeni bir tek kullanımlık ürün tükettiğimiz alanları fark etmek ve mümkün olduğunda yeniden kullanılabilir alternatiflere geçmek.
Kağıt havlu gerçekten çevre dostu mu?
Kağıt havlu, plastik içermediği için ilk bakışta daha çevreci görünebilir. Ancak sürdürülebilirlik açısından yalnızca malzemesine bakmak yeterli değil.
Üretiminde kaynak ve enerji kullanılıyor, kullanım ömrü çok kısa ve ürün çoğunlukla tek kullanımdan sonra atılıyor. Kullanılmış kağıt havluların geri dönüşümü de diğer temiz kağıt ürünleriyle aynı şekilde değerlendirilemiyor.
Bu nedenle sürdürülebilirlik açısından daha önemli bir soru var:
“Bu ihtiyacı her seferinde yeni bir ürün tüketmeden karşılayabilir miyim?”
Çoğu günlük mutfak ve temizlik işinde cevap evet.
Bir bez, defalarca kullanılabilir.
Bir kağıt havlu ise kullanıldığı anda atığa dönüşür.
Aradaki fark tek bir kullanımda küçük görünebilir. Ancak aynı davranışın her gün tekrarlandığı düşünüldüğünde, yeniden kullanım alışkanlığı önemli bir atık azaltma adımına dönüşür.