Makyaj temizlemek, tonik uygulamak veya cilt bakım ürünlerini sürmek için kullandığımız pamuklar ve makyaj pedleri günlük bakım rutinimizin küçük bir parçası gibi görünüyor.
Bir tane alıyoruz, kullanıyoruz ve çöpe atıyoruz.
Ertesi gün yine aynısı.
Bir hafta, bir ay, bir yıl boyunca bu alışkanlık tekrarlandığında ise ortaya yalnızca birkaç pamuk parçasından çok daha fazlası çıkıyor.
Çünkü tek kullanımlık makyaj pedlerinin çevresel etkisini yalnızca kullanıldıktan sonra oluşan atık üzerinden değerlendirmek yeterli değil. Bu ürünlerin hammaddesinin yetiştirilmesi, işlenmesi, paketlenmesi, taşınması ve sonunda atık haline gelmesi de aynı döngünün bir parçası.
Üstelik makyaj temizliği gibi günlük ve düzenli yapılan bir iş için kullandığımız bu ürünlerin büyük bölümünde yeniden kullanılabilir alternatifler bulunuyor.
Peki her gün birkaç dakikalık bakım için neden her seferinde yeni bir ürün tüketmek zorundayız?
Pamuk, bitkisel kaynaklı bir lif olduğu için çoğu zaman çevresel açıdan problemsiz bir malzeme gibi düşünülüyor.
Ancak bir ürünün doğal kaynaklı olması, üretiminin kaynak kullanmadığı anlamına gelmiyor.
Pamuk yetiştiriciliğinde tarım arazisi, su, enerji ve çeşitli girdiler kullanılıyor. Özellikle sulanan pamuk üretiminde su kullanımı önemli bir çevresel konu.
Water Footprint Network'ün hesaplamalarına göre 1 kilogram pamuk üretiminin küresel ortalama su ayak izi yaklaşık 10.000 litre seviyesinde. Bu rakam yağmur suyu, sulama suyu ve üretim sürecindeki kirli su etkisini birlikte değerlendiren bir su ayak izi hesabıdır. (waterfootprint.org)
Elbette bu değer dünyanın her yerinde ve her pamuk üretiminde aynı değildir. İklim, üretim yöntemi, sulama sistemi ve bölgesel koşullar su kullanımını önemli ölçüde değiştirebilir.
Ancak bu veri bize önemli bir şeyi hatırlatıyor:
Kullandığımız küçük bir pamuk pedin arkasında da bir üretim süreci ve kaynak kullanımı var.
Tek kullanımlık makyaj pedlerinin en önemli sorunlarından biri, kullanım sürelerinin çok kısa olması.
Bir ped birkaç saniye veya birkaç dakika kullanılıyor.
Sonra çöpe gidiyor.
Ancak aynı işlem her gün tekrarlandığında bu küçük atıklar hızla çoğalıyor.
Örneğin günde yalnızca 2 adet makyaj pedi kullanan bir kişinin tüketimi:
oluyor.
Günde 3 ped kullanıldığında ise bu sayı yılda 1.095 pede çıkıyor.
Tek bir kişinin tüketimi küçük görünebilir. Fakat aynı alışkanlığın milyonlarca kişi tarafından her gün tekrarlandığını düşündüğümüzde, ortaya çıkan tek kullanımlık ürün miktarı oldukça büyüyor.
Üstelik bunların önemli bir bölümü makyaj veya kişisel bakım ürünleriyle birlikte kullanıldığı için tekrar kullanım veya geri dönüşüm açısından da uygun olmayabiliyor.
Kullanılmış makyaj pedlerini geri dönüşüm kutusuna atmak çoğu zaman çözüm değil.
Çünkü kullanılmış pamuk pedleri makyaj, cilt bakım ürünleri, yağlar veya diğer maddelerle kirlenmiş olabilir. Bu durum ürünün geri dönüşüm sistemlerinde değerlendirilmesini zorlaştırır.
Bu nedenle kullanılmış tek kullanımlık makyaj pedleri çoğunlukla evsel atığa gider.
Yani kullanım süresi birkaç dakika olan bir ürün, kullanım sonrasında doğrudan atık döngüsüne girer.
Burada “pamuk zaten doğada çözünür” düşüncesi de tek başına yeterli değildir.
Bir ürünün biyolojik olarak parçalanabilmesi, üretiminde kullanılan kaynakların veya ürünün neden olduğu tüketimin önemsiz olduğu anlamına gelmez.
En iyi atık, hiç oluşturmadığımız atıktır.
Makyaj ve cilt bakım rutinimizi değiştirmek zorunda değiliz.
Değiştirebileceğimiz şey, kullandığımız ürünün tek kullanımlık olup olmaması.
Tek kullanımlık pamuk ped yerine yıkanabilir makyaj pedleri kullanılabilir.
Makyaj temizleme ürününü veya uygun cilt bakım ürününü yıkanabilir pede uygulayabilir, kullanım sonrasında pedi yıkayıp yeniden kullanabiliriz.
Böylece her bakım rutininde yeni bir ped tüketmek yerine aynı ürünü defalarca kullanabiliriz.
Bu yaklaşım özellikle düzenli makyaj yapan veya her gün pamuk kullanan kişiler için anlamlı bir atık azaltma adımı olabilir.
Yeniden kullanılabilir bir ürünün de üretiminde kaynak kullanılır.
Ayrıca yıkanması için su ve enerji gerekir.
Bu nedenle “yıkanabilir ürünlerin hiç çevresel etkisi yoktur” demek doğru olmaz.
Ancak burada kullanım biçimi değişir.
Tek kullanımlık bir ped:
Üret → kullan → at
döngüsündedir.
Yıkanabilir bir ped ise:
Üret → kullan → yıka → tekrar kullan → tekrar kullan → tekrar kullan
şeklinde çok daha uzun bir kullanım döngüsüne sahip olabilir.
Ürünü ne kadar uzun süre kullandığımız ve nasıl yıkadığımız da çevresel etkisini belirleyen faktörlerdir.
Bu nedenle sürdürülebilir bir alternatif seçerken yalnızca malzemeye değil, ürünün kullanım ömrüne de bakmak gerekir.
Tek kullanımlık ürünlerde en sık karşılaştığımız düşünce şu:
“Bir tane kullansam ne olacak?”
Aslında sorun tek bir ürün değil.
Sorun, aynı davranışın her gün milyonlarca kez tekrarlanması.
Bir makyaj pedi.
Bir pamuk.
Bir mendil.
Bir kulak çubuğu.
Her biri tek başına çok küçük.
Ancak hepsi aynı tüketim modelinin parçaları:
Kısa süre kullan ve at.
Sürdürülebilir yaşamın önemli adımlarından biri de tam olarak burada başlıyor.
Günlük hayatımızda hangi ürünleri gerçekten tek kullanımlık kullanmak zorunda olduğumuzu, hangilerinin ise yeniden kullanılabileceğini sorgulamak.
Aslında oldukça basit.
Makyaj veya cilt bakım rutininizde tek kullanımlık pamuk yerine yıkanabilir bir ped kullanabilirsiniz.
Kullandıktan sonra:
Birkaç ped dönüşümlü kullanıldığında günlük bakım rutini içinde pratik bir sistem oluşturmak mümkün.
Buradaki temel değişiklik, yeni bir ürünü her gün yeniden tüketmek yerine aynı ürünü tekrar tekrar kullanmaya alışmak.
Bunun tek bir rakamı yok; çünkü herkesin makyaj ve cilt bakım rutini farklı.
Ama kendi tüketiminizi hesaplamak oldukça kolay.
Örneğin günde 2 tek kullanımlık ped kullanıyorsanız:
2 × 365 = 730 ped/yıl
Günde 3 ped kullanıyorsanız:
3 × 365 = 1.095 ped/yıl
Bu rakamı kendi kullanımınızla değiştirebilirsiniz.
Bir yıl içinde çöpe giden yüzlerce tek kullanımlık ped yerine birkaç yıkanabilir ped kullanmak, küçük görünen bir alışkanlığın nasıl somut bir atık azaltma adımına dönüşebileceğini gösteriyor.
Going ZEERO olarak sürdürülebilir yaşamın yalnızca büyük değişikliklerden oluşmadığına inanıyoruz.
Günlük hayatımızda her gün tekrarladığımız küçük tüketim alışkanlıklarını değiştirmek de bu dönüşümün önemli bir parçası.
Bu nedenle yıkanabilir makyaj pedleri sunuyoruz.
Makyaj temizliğinde ve günlük bakım rutininde kullanılabilen bu pedler, kullanım sonrasında yıkanarak tekrar tekrar değerlendirilebilir.
Böylece her bakım rutininde yeni bir pamuk veya ped tüketmek yerine aynı ürünü uzun süre kullanabilirsiniz.
Sürdürülebilir bir bakım rutini oluşturmak için makyaj yapmayı veya cilt bakım ürünlerini kullanmayı bırakmamız gerekmiyor.
Bazen yalnızca kullandığımız yardımcı ürünü değiştirmek yeterli.
Tek kullanımlık pamuk yerine yıkanabilir makyaj pedi.
Kullanıp atmak yerine yıkayıp tekrar kullanmak.
Bu değişikliklerin her biri tek başına küçük görünebilir.
Ancak günlük hayatımızda sürekli tekrarlanan tüketim alışkanlıklarını değiştirdiğimizde, ortaya çıkan atık miktarı da değişmeye başlar.
Bir ürünün birkaç dakika kullanılması, onun mutlaka çöpe gitmesi gerektiği anlamına gelmez.
Makyaj ve cilt bakım rutinimizde de daha uzun ömürlü, yeniden kullanılabilir seçeneklere yer açabiliriz.
Sürdürülebilir yaşam bazen yeni bir şey satın almakla değil, aynı ihtiyacı tekrar tekrar karşılayabilecek bir ürünü seçmekle başlar.
Bir sonraki adımda ise yalnızca makyaj pedlerini değil, günlük hayatımızda kullandığımız diğer tek kullanımlık kişisel bakım ürünlerini de sorgulayabiliriz.
Gerçekten tek kullanımlık olmaları gerekiyor mu?